Πεσσιμισμός και έρως του θανείν: Διάγνωση μιας φιλοσοφικής και θεολογικής ιδέας στη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη ή περί του ορισμού της φιλοσοφίας

Η «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη εξετάζεται υπό το φως του αρχαιοελληνικού και ιουδαιοχριστιανικού πεσσιμισμού καθώς και της συνακόλουθης φιλίας του θανάτου, ο οποίος θάνατος
θεωρείται παγκοίνως ως η φυσική αποβλεπτικότητα της ζωής που φέρνει στην επιφάνεια τη διαλεκτική υπερβατικότητας και εμμένειας. Καταδεικνύεται ότι η απαιδιόδοξη κοσμοαντίληψη του Παπαδιαμάντη φαίνεται να βρίσκεται σε συμφωνία έστω και ανεπίγνωστη με την απαιδιόδοξη εικόνα για την παρούσα ζωή πού συναντούμε στην αρχαιοελληνική και ιουδαιοχριστιανική εν γένει σκέψη. Ειδικότερα, η «Φόνισσα», ως λογοτεχνική σύλληψη και συμφραζόμενο νόημα, μπορεί να συσχετιστεί, τηρουμένων πάντα των αναλογιών, με παρόμοιες ιδέες που συναντούμε στην «Αντιγόνη» τού Σοφοκλή, τον φιλόσοφο Σωκράτη αλλά και τον απ. Παύλο. Η απαισιόδοξη κοσμοθεώρηση, τέλος, σε συνδυασμό με τον έρωτα του θανάτου φαίνεται να επιδρά στη Φόνισσα και στον εννοιολογικό προσδιορισμό της ίδιας της ουσίας της φιλοσοφίας, και μάλιστα μέ τους όρους που την συνέλαβε ο Πλάτων.